Bodhgaya, de plek waar de historische Boeddha in de 6de eeuw voor onze tijdrekening de Verlichting bereikte, is daarmee een van de vier belangrijkste bevedaartplaatsen van het Boeddhisme. Ook de andere drie heilige plaatsen liggen niet zo ver uit buurt:  Lumbini, de plaats van de geboorte van de Boeddha, Sarnath, waar de Boeddha zijn eerste belangrijke preek hield,(dhamma-cakkappavattina-suttam), en Kushinagar, waar hij overleed (mahaparinibbana).

Vandaag is de historische Verlichtingstempel (mahabodhi mahamandir) omringd door tempels en kloosters uit alle hoeken van de wereld. Voor de gemiddelde toerist is een bezoek aan Bodhgaya dan ook vooral een feeeriek spektakel, met biddende en chantende monniken en nonnen uit India, Tibet, China, Korea, Japan, Birma, Thailand, Cambodja, Vietnam, en Sri Lanka, met kleuren en vlaggen en wimpels, en glimlachende pelgrims alom. Voeg daar bij de talrijke oude en nieuwe monumenten en de rijke keuze aan hotels en restaurants, en je bent in een waarachtig toeristenparadijs.

Maar kijk ook eens wat dieper. Achter de glimlach van dat kind dat op straat speelt zit een andere realiteit verborgen. Voor veel van de mensen die in de omgeving van Bodhgaya wonen is het paradijs waarin jij je waant de poort naar de nachtmerrie van dagelijks overleven. Het kastensysteem, een maatschappijvisie gesteund op nijpende apartheid, dat vandaag nog steeds en ondanks dwingende tegenmaatregelen van de overheid overeind blijft, sluit duizenden mensen uit van iedere mogelijkheid tot opwaartse mobiliteit in de samenleving – en de politieke chaos in de deelstaat Bihar, waar het district Bodhgaya deel van uitmaakt, heeft daar de laatste tientallen jaren nog een aardige schep bovenop gedaan.

Er zijn niet veel toeristen die ook deze kant van het plaatje zien. Maar het kan. Door mee te doen met Anand en Jeevan Deep help je niet alleen de kastenlozen (Dalits) van Bodhgaya om ook hun recht op een behoorlijke plek in de samenleving en in de toekomst te verwerven. Je treed ook binnen in een heel andere wereld. Waar familiewaarden en samenwerking de sleutel vormen tot het uitbouwen van een eerlijke toekomst.

Wil je meer weten?

Al sedert 2002 publiceert Peter Friedlander (Hoogleraar bij het Asian Studies Program, La Trobe University, Australia), een Bodhgaya News Letter op het Internet. Daarin lees je alles over het reilen en zeilen in en rond Bodhgaya, en er is ook een speciale bladzijde toegewijd aan de ontwikkelingsorganisaties die in de regio aktief zijn. 

Voor meer informatie over de ontwikkelingsproblematiek in Bihar, kan je terecht op een dedicated web portal met toegang tot een rits links en artikels over dit onderwerp.