India is bij uitstek een land waar vele volkeren samen-wonen, in een kleurrijke waaier van sociale diversiteit. Dat is precies wat telkens weer opvalt voor iedere bezoeker. Maar India is ook uniek door haar manier waarop die vele groepen de sociale realiteit delen of niet delen. Het eeuwenoude kastensysteem, waardoor groepen van mensen hierarchisch geordend worden in een piramidale structuur volgens hun graad van onaanraakbaarheid, raakt in India maar niet uitgeroeid. En helemaal onderaan zitten de kastelozen, de parias, vaak verstoken van alle rechten. Al eeuwen lang proberen ze zich staande te houden, meestal stil en geduldig, maar dat je hier en daar soms ook een opflakkering vindt van (soms stevig) verzet zal wel niemand verbazen.

Het is in de eerste plaats Bhimrao Ambedkar (1891-1956), een advocaat uit de staat Maharastra, die als bevrijder van de kastelozen de geschiedenis is ingegaan. Ambedkar was zelf een kasteloze, maar hij had zich opgewerkt tot staatsman. Niet alleen is hij de auteur van de eerste grondwet van het onafhankelijke India - het is vooral als voorvechter van de rechten van de kastelozen dat hij in India wordt herdacht en vereerd. Moegetergd weigerde hij nog langer de toekomst van zijn volk te laten afhangen van de hen door de hindoes grillig toegekende vrijheden. Publiekelijk nam hij dan ook afstand van het hindoeisme en bekeerde zich tot het boeddhisme, terwijl miljoenen kastelozen hem in deze stap volgden.

Ook met Mahatma Gandhi had Ambedkar het niet zo hoog op. Harijan, of Volk van God, had Gandhi de kastelozen genoemd. Welke god?, vroeg Ambedkar zich af. En wie is Gandhi dat hij zich onuitgenodigd kan opwerpen tot onze spreekbuis? Nog liever noem ik mezelf Dalit (het Marathi woord voor Uitgestotene), zo ging hij door, want dit is tenminste een vlag die de lading dekt.

Met Ambedkar werden de officiele afschaffing van het kastenstelsel en de gelijkberechtiging van de Dalits dan ook meteen in de Indische grondwet gebeiteld.

Alles goed, dus, zou je denken. Gedaan met de sociale onrechtvaardigheid.

Maar de waarheid is, helaas!, zo simpel niet. Hoewel de opeenvolgende regeringen van India nu al jaren de ene na de andere regeling van positieve discriminatie uitwerken om de Dalits uit het kielzog van de maatschappij te halen, nog steeds is het denken in termen van kaste in India een realiteit van iedere dag. In sommige streken worden de kastelozen nog altijd als slaven behandeld en zitten ze vast in een geldloze economie, zwoegend op de landerijen van de grootgrondbezitters voor een handvol rijst per dag als loon. Vooral in Bihar is dit het geval. De staat Bihar mag dan wel vandaag over de snelst groeiende economie beschikken  van heel India, de jarenlange politieke chaos heeft er een regime van wetteloosheid geinstalleerd waarin blijvende ontkenning van de rechten van de Dalits zit gebeiteld.

Het werk van Jeevan Deep, daarin financieel gesteund door Anand in Belgie, is misschien maar een kleine druppel op een hete plaat. Maar dat het zinvol is, en zelfs nodig, kan iedere bezoeker van Bihar elke dag opnieuw weer met eigen ogen zien. Traagjes bouwen de Dalits voort. Aan een betere toekomst voor hun kinderen. En ze doen dat omdat ze daar recht op hebben.

Lees meer over de Dalits op deze websites:

 .